Jarenlang was een psychiatrische evaluatie standaard vereist voordat een patiënt geslachtshormonen kon krijgen in het kader van een gendertransitie. In de loop van de jaren 2010 werd dat model in grote delen van de westerse wereld vervangen door het informed consent-model.

Wat het informed consent-model inhoudt

Het model draait om één principe: de patiënt verklaart te begrijpen wat de behandeling inhoudt. Op basis van die verklaring schrijft de arts voor. Geen psychiatrische evaluatie vereist. Geen observatietermijn. Geen onderzoek naar of de gendervraag voortkomt uit onderliggende psychiatrische problematiek.

Hoe het in de praktijk werkt

In de VS paste Planned Parenthood het informed consent-model op grote schaal toe. Dat leidde tot situaties als die van Cristina Hineman: kort na haar achttiende verjaardag schreef Planned Parenthood haar binnen dertig minuten testosteron voor, zonder vragen over haar Asperger-syndroom.

Waarom het model gevaarlijk is

Het informed consent-model heeft drie structurele gebreken: het elimineert differentiaaldiagnose, het beschermt kwetsbare mensen (autisme, trauma, psychiatrische comorbiditeit) niet, en het verplaatst de verantwoordelijkheid naar de patiënt.

De rechtszaken

Het informed consent-model staat nu centraal in tientallen rechtszaken. De Cass Review (2024) concludeerde dat het bevestigende model onvoldoende wetenschappelijk is onderbouwd. Finland, Zweden en andere landen eisen inmiddels psychiatrische evaluatie als voorwaarde voor medische behandeling.

---

Bronnen:

• SEGM. The Informed Consent Model. segm.org
• Cass Review (2024). cass.independent-review.uk